BỆNH NEWCASTLE (GÀ RÙ) Ở GÀ ĐÔNG TẢO MÙA MƯA MIỀN BẮC

Mùa mưa tại miền Bắc, đặc biệt từ tháng 7 đến tháng 10, không chỉ mang đến độ ẩm cao và thời tiết thất thường mà còn kéo theo nhiều nguy cơ bệnh tật đối với vật nuôi, trong đó có giống gà Đông Tảo – loài gà quý hiếm, có giá trị kinh tế cao nhưng sức đề kháng lại khá yếu. Một trong những bệnh nguy hiểm nhất vào mùa này là bệnh Newcastle, thường được bà con gọi là bệnh gà rù.

Tìm hiểu thêm: Phòng Trị Bệnh Cầu Trùng Trên Gà và Bệnh Tiêu Chảy Trên Gà Trong Mùa Mưa Ẩm

Bệnh Newcastle Là Gì?

Bệnh Newcastle là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, ảnh hưởng chủ yếu đến hệ hô hấp, tiêu hóa và thần kinh của gà. Bệnh có khả năng lây lan nhanh, tỉ lệ chết cao, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế nếu không được kiểm soát kịp thời.

Vì Sao Gà Đông Tảo Dễ Mắc Bệnh Trong Mùa Mưa?

Gà Đông Tảo là giống gà có đặc điểm ngoại hình to lớn, chân to, lông dày, thích hợp nuôi ở môi trường khô ráo, sạch sẽ. Tuy nhiên, mùa mưa miền Bắc lại là điều kiện hoàn hảo để virus và vi khuẩn phát triểnS, đặc biệt nếu:

• Chuồng trại ẩm ướt, bí khí
• Không được vệ sinh, sát trùng thường xuyên
• Gà bị stress do thay đổi thời tiết đột ngột
• Chế độ dinh dưỡng chưa cân bằng, thiếu vitamin và khoáng chất

Tất cả những yếu tố trên khiến sức đề kháng của gà Đông Tảo giảm sút, dễ bị virus Newcastle tấn công.

Triệu Chứng Nhận Biết Bệnh Gà Rù Ở Gà Đông Tảo

Bệnh có thời gian ủ bệnh từ 2–15 ngày tùy vào độc lực của virus và sức đề kháng của gà. Bệnh có thể biểu hiện ở nhiều dạng: hô hấp, tiêu hóa, thần kinh hoặc kết hợp. Cụ thể:

Dấu hiệu ban đầu (1–2 ngày đầu):

Trong giai đoạn đầu, các dấu hiệu thường không rõ ràng và dễ bị nhầm với stress thời tiết hoặc các bệnh hô hấp nhẹ. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ sẽ thấy:

• Gà sốt cao, bỏ ăn, uống ít nước
• Xù lông, tụ lại một chỗ, đi lại chậm chạp
• Thở khò khè, há mồm, chảy nước mũi trong

⚠️ Nếu không để ý kỹ giai đoạn này, bà con dễ bỏ qua thời điểm vàng để xử lý sớm và cách ly gà bệnh.

Dạng hô hấp – phổ biến nhất trong điều kiện thời tiết ẩm lạnh

Virus Newcastle tấn công mạnh vào hệ hô hấp, đặc biệt khi chuồng trại ẩm thấp, bí khí, gà dễ bị suy hô hấp nhanh. Biểu hiện gồm:

• Thở khó, chảy dịch mũi đặc, có bọt
• Kêu “rù rù”, tiếng thở khò khè nghe rõ vào ban đêm
• Sưng đầu, phù mí mắt

Dạng tiêu hóa dễ nhầm với E.coli hoặc cầu trùng:

Trong nhiều trường hợp, virus gây ảnh hưởng mạnh đến hệ tiêu hóa, biểu hiện:

• Tiêu chảy phân xanh, phân trắng hoặc vàng nhạt, có mùi tanh
• Gầy sút nhanh, mào tím tái

⚠️ Nếu không phân biệt kịp với các bệnh tiêu hóa khác, người nuôi dễ điều trị sai hướng và để virus phát tán nhanh.

Dạng thần kinh – dấu hiệu muộn, thường xảy ra sau vài ngày mắc bệnh

Khi virus đi vào máu và tấn công lên hệ thần kinh trung ương, gà sẽ biểu hiện các triệu chứng điển hình như:

• Xoay cổ, ngoẹo đầu, đi vòng tròn
• Liệt chân, cánh xệ, đứng không vững
• Co giật nhẹ, phản xạ chậm

Nếu không xử lý sớm, gà chết nhanh chỉ sau 2–3 ngày kể từ khi có triệu chứng rõ rệt.

Đây là giai đoạn bệnh đã nặng, hầu như không còn khả năng chữa khỏi, tỉ lệ chết rất cao.

Mức Độ Nguy Hiểm

• Tỷ lệ chết có thể lên tới 90% nếu gặp chủng virus độc lực cao
• Gà sống sót sau bệnh thường suy nhược, còi cọc, mất khả năng sinh sản hoặc tăng trọng
• Không có thuốc điều trị đặc hiệu, chỉ có thể phòng ngừa bằng vaccine

Với gà Đông Tảo – dòng gà được nuôi làm giống, làm cảnh hoặc lấy thịt chất lượng cao, thiệt hại do bệnh Newcastle để lại là vô cùng lớn.

Phòng Ngừa Hiệu Quả Bệnh Gà Rù Trong Mùa Mưa

Trong khi không có thuốc đặc trị virus Newcastle, biện pháp phòng bệnh là yếu tố then chốt. Dưới đây là một số hướng dẫn phòng bệnh cho gà Đông Tảo trong mùa mưa miền Bắc:

1. Tiêm phòng vaccine đúng lịch

Lịch tiêm vaccine Lasota/ND thường được khuyến nghị như sau:

Lưu ý: Trước và sau tiêm 1–2 ngày nên bổ sung vitamin C, B-complex, điện giải để giảm stress.

2. Vệ sinh – khử trùng chuồng trại định kỳ

• Dùng vôi bột, thuốc sát trùng (BenKocid, Virkon, BKA…) để rắc nền chuồng và phun sát trùng 2–3 lần/tuần.
• Đảm bảo chuồng trại khô ráo, không đọng nước, thoáng khí nhưng tránh gió lùa.S
• Định kỳ thay trấu lót chuồng, không để chất thải tồn đọng gây ô nhiễm.

3. Tăng cường sức đề kháng cho gà

• Bổ sung men tiêu hóa, vitamin ADE, điện giải, khoáng chất trong khẩu phần ăn uống.
• Cho gà uống tỏi giã nát, lá trầu không, lá sả… (có tính kháng sinh tự nhiên) 1–2 lần/tuần.

4. Cách ly và xử lý gà bệnh

• Ngay khi phát hiện gà có dấu hiệu rù, khò khè, tiêu chảy, cần cách ly ngay ra khỏi đàn.
• Vệ sinh kỹ khu vực gà bệnh từng ở.
• Có thể dùng kháng sinh hỗ trợ hô hấp, tiêu hóa (Tylosin, Enrofloxacin, Norflox…) kết hợp thuốc bổ gan, men tiêu hóa, nhưng chỉ mang tính chất hỗ trợ.

5. Không mua gà giống không rõ nguồn gốc

• Nếu có nhập gà mới, cần cách ly 14–21 ngày, quan sát kỹ trước khi nhập đàn.

Kết Luận

Bệnh Newcastle là mối đe dọa thực sự với đàn gà Đông Tảo, nhất là trong mùa mưa ẩm ướt ở miền Bắc. Tuy bệnh không có thuốc đặc trị, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu bà con chủ động phòng ngừa, giữ vệ sinh chuồng trại và tiêm vaccine đầy đủ.

👉 Đừng để mất trắng đàn gà quý chỉ vì chủ quan! Chủ động phòng bệnh – bảo vệ đàn gà – giữ vững kinh tế cho gia đình.